Hert, ree, zwijn en haas: wat op de wildkaart staat
Wildstoof, reerug, hazenpeper: welk dier ligt er eigenlijk op het bord? Over de regels per soort, wild uit Nederland en uit het buitenland, wat jagers aan restaurants mogen leveren en hoe zwijn, hert, ree en haas worden bereid.

Op een herfstkaart staat wildstoof, reerug of hazenpeper, en dan lijkt het of 'wild' één ding is. In werkelijkheid gaat het om vier dieren met elk hun eigen regels: de haas, het ree, het hert en het wilde zwijn. Wie weet hoe die regels lopen, weet ook waarom het vlees op het bord uit Nederland kan komen, of uit Duitsland, Polen of Nieuw-Zeeland. Een naam als 'wild' zegt weinig over de herkomst. Een dier kan geschoten zijn voor het eten, voor het beheer van de populatie of omdat het schade aan gewassen deed. Dat verschil is de rode draad van dit stuk.
De haas is het enige dier van de vier dat op de wildlijst staat. Die lijst telt vijf soorten die in Nederland mogen worden bejaagd: fazant, houtduif, haas, konijn en wilde eend. De haas mag van 15 oktober tot en met 31 december worden bejaagd, behalve in Groningen, Utrecht en Limburg, waar de jacht gesloten is. Zijn bekendste gerecht is de hazenpeper. Het woord is in het Nederlands voor het eerst aangetroffen in 1599. De hazenbouten worden in rode wijn gemarineerd en gestoofd met spek, ui en knoflook, laurier, tijm en soms jeneverbes. Het Duitse Hasenpfeffer is hetzelfde gerecht onder een andere naam.

Ree, damhert, edelhert en wild zwijn staan niet op de wildlijst. Ze worden geschoten voor beheer of schadebestrijding, op basis van een vrijstelling, opdracht of ontheffing van de provincie. De perioden verschillen: ree-bokken meestal van 1 mei tot en met september en geiten meestal van januari tot half maart, damhert en edelhert van 1 augustus tot 15 februari en wild zwijn van 1 juli tot 28 februari, behalve op de Veluwe en de Meinweg, waar het het hele jaar kan. Een reebok wordt dus vooral in het voorjaar en de zomer geschoten, als hij alleen leeft. Het vlees hangt daarna een week of twee, wat het malser en smaakvoller maakt. Wie een ree op de herfstkaart vindt, kan dus een dier eten dat maanden eerder is geschoten.
Alle wild dat naar een restaurant gaat, moet eerst zijn onderzocht. De jager doet een eerste onderzoek en vult deel 1 van een verklaring in. Deel 2 wordt ingevuld door een gekwalificeerd persoon, en dat kan de jager zelf zijn als hij de cursus Wildhygiëne heeft gehaald. Zijn er afwijkingen, dan mag het dier niet worden verkocht aan een horecabedrijf of poelier. Rechtstreeks leveren aan een restaurant mag alleen in kleine hoeveelheden. Grotere hoeveelheden gaan naar een erkende wildbewerkingsinrichting. Bij wild zwijn wordt het vlees altijd op Trichinella onderzocht. Bevat het die parasiet, dan is het niet geschikt voor consumptie.
Veel wild op een kaart komt niet uit het bos achter de deur. De regering schreef in 2013 in een antwoord aan de Tweede Kamer dat 5 tot 10 procent van het in Nederland gegeten wild uit Nederlands afschot komt. De totale consumptie lag toen op ongeveer 12 miljoen kilo. De rest wordt ingevoerd of komt van fokkerijen. In de supermarkt is wild vaak 'tam' wild: eend uit Frankrijk, hert uit Nieuw-Zeeland, konijn uit België. Een levensmiddelentechnoloog noemt echt wild te riskant voor de supermarktketens, omdat niemand vooraf weet hoeveel dieren er worden geschoten en omdat de dieren in grootte verschillen. Echt wild is te koop bij de poelier en de lokale slager.
In Vlaanderen speelt dezelfde vraag. Daar mogen jagers wild alleen heel verkopen, met de vacht erop. Restaurants en slagers hebben een aparte, volledig afgesloten ruimte nodig om het uit te snijden, en weinig bedrijven hebben die. Ongeveer 2.500 everzwijnen werden in 2025 in Vlaanderen geschoten. Restaurants serveren daar vooral Duits, Pools of ander ingevoerd wild, terwijl klanten naar lokaal wild vragen. Jagers willen net als hun Nederlandse collega's kleine, versneden porties rechtstreeks aan horeca kunnen verkopen. In Nederland mag dat al, in kleine hoeveelheden en met de verklaring.
Wat betekent dat voor wie een kaart leest? Staat er hert of zwijn bij 'wildstoof', dan gaat het om dieren die voor beheer zijn geschoten, geen jachtwild in de strikte zin. Staat er haas, dan zit er een landelijk seizoen achter. Een ree kan het hele jaar op een kaart staan, omdat het vlees rijpt en bewaard wordt. Dat is geen reden om het af te wijzen: een auteur van de Jagersvereniging vindt dat het seizoen minder zegt dan het stuk vlees en spreekt liever van 'reebok-seizoen' en 'barbecueseizoen' dan van wildseizoen. Van de vier dieren is de haas het meest seizoensgebonden: alleen voor hem geldt een landelijk jachtseizoen.