NLNederlands

Home › Eten & drinken

Eten & drinken · Nederland

Tajine: de pot met de puntdeksel en het gerecht dat erin gaart

Een tajine is een pot en een gerecht tegelijk. Over de Griekse naam, de kegelvormige deksel, lood in glazuur, lam met pruimen, kip met ingemaakte citroen en de Marokkaanse keuken in Nederland.

· Redactie Restaurant Magazine

Een tajine met kip en olijven.
Tajine met kip en olijven. Foto: Solima arizo · CC BY-SA 4.0

Een tajine is een pot en een gerecht tegelijk. Het Nederlandse woord duidt op de aardewerken stoofpot en op wat erin wordt bereid. De gerechten ontlenen hun naam aan de pot. In Marokko hoort een tajine bij de dagelijkse keuken: veel maaltijden worden bereid in zo'n pot, naast couscous, het basisvoedsel. De pot zelf heeft een vorm die bijna iedereen herkent, met een brede, ondiepe schaal en een hoge kegelvormige deksel.

Het Arabische woord ṭajīn gaat terug op het Oudgriekse tágēnon, een ondiepe koekenpan van klei met een platte bodem. De tajine heeft haar oorsprong in de Berberse keuken. De Berberse spelling is ⵟⴰⵊⵉⵏ. De kegelvormige deksel zou zijn ontstaan in Tafraout in Marokko. De schaal is dik en van aardewerk, de meeste zijn geglazuurd, maar ongeglazuurde bestaan ook. Sommige zijn beschilderd, meestal als versiering of om in op te dienen.

Een rij tajinepotten met kegelvormige deksels.
Tajines in een aardewerkwinkel in Marokko. Foto: Jafri Ali · CC BY-SA 4.0

Onder het deksel slaat waterdamp neer op de kegel en loopt het vocht terug in de schaal. Zo gaart een stoofgerecht langzaam met weinig water. Traditioneel staat de tajine op een rooster boven hete kolen.

Een geglazuurde tajine kan lood afgeven aan het eten. De NVWA noemt tajines als voorbeeld van keramiek waaruit lood en cadmium kunnen vrijkomen. Decoratief aardewerk is bestemd voor de sier. Bij een tajine om mee te koken bepaalt de uitvoering welke warmtebron geschikt is. Er bestaan ook modellen voor inductie.

Wat gaat erin? Vlees, vis of groenten met specerijen zoals ras el hanout, uien, peulvruchten of aardappelen. Lam is het meest gebruikte vlees, en wordt vaak met groenten gestoofd. Bekende voorbeelden zijn lamsvlees met dadels, kip met olijven en ingemaakte citroen en gehaktballetjes met tomaat, soms afgemaakt met kaas of geklopte eieren. Zoetzure combinaties zoals lam met pruimen komen veel voor. Ook bestaan er vegetarische tajines met courgette, olijven en wortel, en een vistajine, meestal met garnalen. Bij de tajine hoort brood. Er is ook een alledaagse tajine met vlees of kip, groente en friet, en een gebraden kip met friet.

De Marokkaanse keuken is gevormd door Berberse, Moorse, Arabische en Andalusische tradities. Bekend om haar specerijen: ras el hanout is een mengsel van ongeveer twintig specerijen, en er kunnen er tot zevenentwintig in. Harissa is een chilipasta. Daarnaast komen gember, saffraan, knoflook, koriander, komijn, kaneel en kurkuma veel voor, met ingemaakte citroenen en olijfolie. Een lunch begint traditioneel met een reeks warme en koude salades, gevolgd door een tajine. Marokkanen eten van oudsher met de hand en gebruiken brood. Samen eten uit één schaal staat centraal bij bijeenkomsten.

Ook in de joodse Sefardische keuken is de tajine een basisgerecht, vaak met couscous bij de sjabbatmaaltijd. Marokkaanse joden gebruiken vaak gedroogd fruit, en Tunesische joden maken vaak een groentevariant. De tajine met pruimen en vlees, Tajine Barkok ou Lham, wordt vaak als nagerecht bij bruiloften gegeten. De smaken zijn ook regionaal: saffraan komt uit Talaouine, munt en olijven komen uit Meknès, citroenen en sinaasappelen uit Fès. De tajine is dus geen enkel gerecht maar een familie van gerechten, met streken die elk hun eigen product leveren.

Hoe kwam de tajine naar Nederland? De eerste generatie Marokkanen kwam vooral in de jaren zestig en zeventig als gastarbeider, gevolgd door gezinshereniging. In 1973, toen de werving stopte, woonden er ongeveer 22.000 Marokkanen in Nederland. In 1980 waren het er ongeveer 72.000, in 1990 168.000 en in 2008 335.127. Het CBS telde in 2022 ongeveer 420.000 mensen met een Marokkaanse achtergrond in Nederland, van wie ongeveer 60 procent hier is geboren. Dat verklaart waarom de tajine hier geen exotische pot meer is. De vertrouwde kegelvorm komt dus terug in heel verschillende uitvoeringen.

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken
HomeRestaurantgidsRestaurantkaartPlaatsen & regio’sEten & drinkenUitjesWetenswaardighedenParkeren & bereikbaarheidAlle verhalenAgenda