NLNederlands

Home › Eten & drinken

Eten & drinken · Nederland

Advocaat: de eierlikeur uit het glaasje met de lepel

Advocaat is te dik om te drinken en wordt met een lepel gegeten. Over twee verklaringen voor de naam, wat er wettelijk in moet zitten, het verschil met de Duitse Eierlikör en de snowball met limonade.

· Redactie Restaurant Magazine

Een glas advocaat op een steeltje tegen een lichte achtergrond.
Advocaat in een glas met een gele kleur. Foto: Sebastian Koppehel · CC BY 4.0

Een klein glas, een lepeltje en een toef slagroom: zo wordt advocaat gegeten, want de likeur is te dik om te drinken. Het is een dikvloeibare likeur van eidooiers, alcohol en suiker, met een gele kleur die van de dooier komt. Een glaasje advocaat hoort bij verjaardagen en feestdagen zoals Pasen en Kerstmis. Wat er precies in zit, hoe de drank aan zijn naam kwam en waarin hij verschilt van de Duitse Eierlikör, is minder bekend dan het glaasje zelf.

Over de naam bestaan twee verklaringen, en geen van beide is bewezen. De eerste: advocaat is een verkorting van advocatenborrel, de borrel waarmee juristen hun keel smeerden voor ze het woord namen. Een Nederlands woordenboek uit 1882 beschrijft de drank als 'zoo genoemd als een goed smeersel voor de keel'. De tweede verklaring gaat over avocado. Nederlandse kolonisten in Brazilië zouden een drank van avocadopulp, rietsuiker en rum hebben gekend, in het Portugees abacate. Een avocado kon niet naar Europa worden vervoerd en groeit hier niet, dus kwam er eidooier voor in de plaats, en de naam bleef hangen. Het Franse avocat en het Spaanse aguacate liggen dichtbij, en in Indonesië heet een drank van avocado die op advocaat lijkt adpokat. Die verklaring is niet met bronnen onderbouwd.

Een klein glas advocaat met een bergje slagroom erop.
Advocaat met slagroom in een klein glas. Foto: M0tty · CC BY-SA 3.0

Over de uitvinder is meer bekend. Volgens de overlevering experimenteerde rond 1825 een distilleerder in 's-Hertogenbosch met eidooiers en brandewijn, en hij geldt als de bedenker van advocaat. De drank wordt in Nederland al lang gedronken.

De basis is eidooier, alcohol en suiker. Als alcohol dient brandewijn of jenever, soms zuivere alcohol; wodka geeft een zachtere smaak. Vanille, vaak het merg van een stokje, geeft aroma. De dikke, stijve advocaat bevat alleen eidooiers. Dunne advocaat, vooral voor export, wordt van het hele ei gemaakt. Fabrieken voegen vaak een kleurstof toe, anders is de likeur lichter van kleur. De Europese verordening voor sterke drank vraagt minstens 140 gram eidooier en minstens 150 gram suiker of honing per liter, en het alcoholpercentage ligt op minimaal 14 procent. Gangbaar is 14 tot 20 procent. Zit er minder alcohol in, dan is het geen advocaat, maar bijvoorbeeld tokkelroom. In de fabriek wordt het mengsel verwarmd tot net onder de 60 graden, omdat eiwit vanaf 62 graden stolt, en 45 tot 60 minuten geroerd. Eidooier bevat lecithine, dus vet en waterige bestanddelen vormen vanzelf een emulsie en een extra emulgator is niet nodig.

In Duitsland heet de drank Eierlikör. Ook die is een likeur van alcohol, eidooier en suiker, met minimaal 14 volumeprocent alcohol en meestal rond 20 procent. Het verschil zit in de wet: advocaat vraagt minstens 140 gram eidooier per liter. Zit er tussen 70 en 140 gram dooier in een liter, dan mag het product alleen Eierlikör heten. Advocaat is doorgaans romig, met de warme smaak van brandewijn en vanille. In 1876 begon een Antwerpse distilleerder in Heinsberg bij Aken een bedrijf dat Eierlikör maakte, en tot op vandaag is het Duitse product een digestief bij de koffie, rond Pasen en in de kersttijd. Het gaat ook in de Eierpunsch, een warme drank, en in de Eierlikörkuchen.

Advocaat wordt traditioneel uit een glaasje gelepeld, vaak met een toefje slagroom. Een advocaatje met slagroom uit een mooi glas is het beeld dat veel mensen van oma hebben. De likeur gaat ook op ijs, op poffertjes, wafels en pannenkoeken en in baksels als tompouce en pavlova. In Belgische restaurants en taveernes komt hij soms gratis bij de koffie. De snowball is de cocktail onder de advocaat: ongeveer evenveel advocaat als prikkelende limonade, vaak met een scheutje limoensap, en een drank die veel met kerst wordt gedronken. In de Italiaanse Alpen drinken skiërs de bombardino, advocaat met brandewijn en slagroom.

Zelf maken kan met acht eieren, 400 gram suiker, een vanillestokje en een halve liter brandewijn, goed voor ongeveer twaalf porties. Eieren en suiker worden geklopt, de brandewijn gaat er beetje bij beetje bij en het mengsel wordt au bain-marie langzaam dik gemaakt, zonder dat het kookt, want dan schift het. Na bereiding moet het een nacht in de koelkast. Oudere mensen, zieken, zwangere vrouwen en baby's wordt afgeraden rauwe eieren te eten. Koel en donker bewaard houdt geopende advocaat het ongeveer zes maanden en ongeopende ongeveer twaalf maanden.

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken
HomeRestaurantgidsRestaurantkaartPlaatsen & regio’sEten & drinkenUitjesWetenswaardighedenParkeren & bereikbaarheidAlle verhalenAgenda