NLNederlands

Home › Eten & drinken

Eten & drinken · Nederland

Bolus: een Jiddisch woord voor een klein broodje

Het gebak kwam met Sefardische joden naar Zeeland, en het woord liep via het Jiddisch van Amsterdam.

· Redactie Restaurant Magazine

Een houten dienblad met grote kleverige bruine spiraalvormige bolussen die glanzen van de karamel, in een bakkersvitrine.
Eigen redactiebeeld

De bolus komt oorspronkelijk uit Spanje en Portugal. Sefardische joden brachten het gebak naar Zeeland, waar het nu een streekgerecht is. Aan het eind van de zestiende eeuw vestigden zij zich in Middelburg en introduceerden waarschijnlijk de bolus.

Het woord is waarschijnlijk afgeleid van het Jiddische bole, dat mogelijk teruggaat op het Spaans-Portugese bollo, een klein broodje. In het Nederlands loopt de route via het Amsterdams-Jiddisch, dat het woord waarschijnlijk overnam uit de taal van de Portugese joden in Amsterdam, met boles in het meervoud. Het Spaanse bollo betekent 'fijn broodje' en bola 'bal, bol'. Ze gaan terug op het Latijnse bolus en het Griekse bōlos, 'aardkluit'. Het gebak staat in het woordenboek in 1839 of 1854, afhankelijk van de bron.

Rollen deeg met bruine suiker en een gevormde spiraal op een met bloem bestoven werkblad.
Eigen redactiebeeld

Het brooddeeg wordt uitgerold tot dikke strengen en gerold in een mengsel van bruine basterdsuiker, kristalsuiker en kaneel. Daarna wordt het tot een spiraal opgerold. In de oven smelt de suiker tot stroop, waardoor de bolus binnen en buiten kleverig wordt. De samenstelling van het suikermengsel verschilt per streek.

In Zeeland heeft de bolus dialectnamen als jikkemienen, drol(le), (stropie)draoiers en koekedraoiomme, en er is zelfs 'klevende liefde'. In Amsterdam ontstonden twee varianten, de orgeadebolus met amandelspijs en de gemberbolus. Meyer Sluyser schreef in 1957 dat er twee soorten bolussen zijn en dat het gebak warm wordt gegeten. Sinds 1998 zijn er Zeeuwse Kampioenschappen Bolusbakken, en sinds 2015 is er een Zeeuwse Bolus Dag op 30 mei.

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken
HomeRestaurantgidsRestaurantkaartPlaatsen & regio’sEten & drinkenUitjesWetenswaardighedenParkeren & bereikbaarheidAlle verhalenAgenda