NLNederlands

Home › Eten & drinken

Eten & drinken · Nederland

Drie verklaringen voor één uitsmijter

Over de naam van het gerecht is niets zeker, wel over de datum: 1899.

· Redactie Restaurant Magazine

Twee bruine boterhammen met ham, kaas en drie spiegeleieren op leisteen.
Eigen redactiebeeld

Uitsmijter heeft vier betekenissen. Het is de portier die lastige gasten uit een café zet, de laatste vrolijke melodie of grap van een muziek- of cabaretavond, het laatste glaasje jenever voordat je naar buiten wordt gestuurd, en een gerecht van gebakken eieren op brood, meestal met ham of een ander vleesbeleg.

Het gerecht staat in 1899 voor het eerst in een bron. Het laatste glaasje wordt rond 1900 genoemd door Nederlandse soldaten in Nederlands-Indië. De betekenis van afsluitend nummer is pas vastgelegd in de woordenlijst van Reinsma uit 1975, met voorbeelden uit de jaren 1956 tot 1967.

Twee boterhammen met ham en spiegeleieren op een aardewerk bord.
Eigen redactiebeeld

Waarom het gerecht zo heet, is niet bekend. Er zijn drie verklaringen. De eieren worden snel uit de pan gegooid. Wie in een Amsterdams café wordt uitgesmeten, eet het gerecht veel, of het wordt door portiers veel gegeten. Of het werd vlak voor sluitingstijd gegeten, net voordat de gasten naar buiten werden gezet. Het kan snel klaargemaakt worden vlak voor sluitingstijd, merkt Van Wyk op.

Het Algemeen Nederlands Woordenboek omschrijft het gerecht als twee sneetjes brood met gebakken eieren en een plak kaas of vleesbeleg, zoals ham of rosbief. Vaak ligt er wat rauwkost bij, soms sla, tomaat of augurk. Het is meestal een lunchgerecht, maar wordt ook als avondeten en als stevig ontbijt gegeten. Er horen twee of meer eieren bij; een krant uit 2004 noemt er drie. Er zijn uitsmijter ham, uitsmijter kaas en uitsmijter rosbief.

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken
HomeRestaurantgidsRestaurantkaartPlaatsen & regio’sEten & drinkenUitjesWetenswaardighedenParkeren & bereikbaarheidAlle verhalenAgenda