NLNederlands

Home › Eten & drinken

Eten & drinken · Nederland

Gourmetten: een vleesreclame die een kersttraditie werd

Twee chefkoks met een gourmetstel, een campagne van slagers in 1977 en oranje stellen op de kersttafel. Over hoe een Zwitserse tafelgewoonte in Nederland vooral een vleesverhaal werd.

· Redactie Restaurant Magazine

Een gedekte tafel met een gourmetstel, kommetjes met groente, gesneden vlees en sauzen.
Eigen redactiebeeld

Op de tafel staat een stelletje met kleine pannetjes, en iedereen bakt zijn eigen vlees. Gourmetten voelt als een eeuwenoude kerstgewoonte, maar het is een gewoonte van nog geen vijftig jaar. Het begon met een reclamecampagne. In 1977 wilden Nederlandse slagers meer vlees verkopen, en daarvoor zochten ze een concept dat leek op iets wat al werkte.

Dat iets was de kaasfondue. Het Nederlands Zuivelbureau had de Zwitserse traditie van het kaasfonduen met succes naar Nederland gebracht, en Nederland is een zuivelland. De slagers wilden niet achterblijven. Gourmetten komt van oorsprong ook uit Zwitserland. Het Voorlichtingsbureau Vlees en het Bedrijfschap Slagersbedrijf lanceerden de campagne ‘Gourmet, probeer ’t eens!’.

Kommetjes met gesneden groente, champignons, vlees en sauzen rond een gourmetstel.
Eigen redactiebeeld

Het gezicht van de campagne waren twee chefkoks, Ton Boer en Huub Oudshoorn. Eind jaren zeventig trokken ze met een gourmetstel het hele land door en gaven ze demonstraties, vooral bij huisvrouwenverenigingen en op scholen. Bij sommige demonstraties zaten meer dan honderd mensen in de zaal. Per week bereikten de koks meer dan duizend mensen. Oudshoorn zei over de bedoeling: ‘Gourmetten was voor slagers een perfect middel om méér vlees te verkopen.’

Oudshoorn rekende het voor: met gourmetten eet je ongeveer drie keer zoveel vlees als met een onsje biefstuk per persoon. Later begonnen supermarkten ook goedkope, kant-en-klare gourmetschotels te verkopen. Gourmet heeft de kaasfondue inmiddels ruimschoots ingehaald in populariteit.

Hoe gourmetten een kersttraditie werd, is niet helemaal duidelijk. Traditie-expert Ineke Strouken zegt dat het in de jaren zeventig begon, met oranje gourmetstellen op tafel. Na de Tweede Wereldoorlog werd Kerstmis belangrijker als familiefeest, en er was meer geld om feestelijk uit te pakken. Gourmetten is bovendien makkelijker te organiseren dan een volledig kerstdiner, omdat er minder werk aan is. De hoeveelheid vlees kan bovendien behoorlijk in de kosten lopen, en koop je dus niet iedere week.

Die kerstgewoonte staat in een oudere traditie van eten rond de feestdagen. Strouken zegt: ‘Onze band met eten rond de kerstdagen komt uit de negentiende eeuw.’ Van 21 december tot 6 januari werd veel gegeten en er werd veel licht gebruikt. Die weken noemt Strouken de ‘dikke vreetavonden’. Het gourmetten zelf is veel jonger.

In een onderzoek uit 2015 onder 519 mensen zei 4 van de 5 Nederlanders te gourmetten rond Kerst. Van hen zei 59 procent dat het stress scheelt en 82 procent dat het gezellig is.

Bronnen en beeldcredits →

Rubrieken
HomeRestaurantgidsRestaurantkaartPlaatsen & regio’sEten & drinkenUitjesWetenswaardighedenParkeren & bereikbaarheidAlle verhalenAgenda